Gehoorschade

Voorkom gehoorschade!

Lawaai op bouwplaatsen is een veel voorkomend probleem en zeker niet zonder risico’s. Gehoorschade is onder bouwvakkers een veelvoorkomende beroepsziekte. Uit berichtgeving van de Inspectie Sociale zaken komt naar voren dat een op de vijf werklieden last heeft van gehoorschade en bij zelfs 13% ‘lawaaidoofheid’ vastgesteld is. Dat blijkt uit cijfers van het kennis- en adviescentrum Volandis, die de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid vrijdag heeft bekendgemaakt.

Gehoorschade is niet te genezen
In 2014 werden bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCVB) 2.490 meldingen gedaan van gehoorschade, waarvan 86 procent uit de sector bouwnijverheid kwam. Gehoorschade is niet te genezen.

De Inspectie SZW gaat daarom in de laatste maanden van 2016 intensief controleren op te hard geluid op bouwplaatsen. Als er lawaai wordt geconstateerd van 85 decibel of hoger en er wordt geen gehoorbescherming gedragen, wordt het werk stilgelegd en een boeterapport opgemaakt.
Preventief actie ondernemen voorkomt een boete en oponthoud van de bouwwerkzaamheden.

 

Meer informatie
Slecht horen als gevolg van lawaai behoort tot de meest voorkomende
beroepsziekten en leidt vaak tot ernstige maatschappelijke en medische
consequenties. Gehoorbescherming blijkt veelal noodzakelijk om
slechthorendheid te voorkomen.
In dit artikel vindt informatie over:

  • Het ontstaan van gehoorschade
  • Het herkennen van gehoorschade
  • De effecten van blootstelling aan schadelijk en hinderlijk geluid
  • Het treffen van maatregelen ter voorkoming van gehoorschade
  • Beknopte informatie met betrekking tot regelgeving omtrent gehoorbescherming

Het ontstaan van gehoorschade
Lawaaislechthorendheid treedt op als het geluidsniveau (volume) in de gehoorgang te hoog is, onafhankelijk van het feit of dit geluid mooi klinkt of als lawaai wordt waargenomen. Als vuistregel geldt: als het niet mogelijk is om zonder stemverheffing een gesprek te voeren met iemand binnen een straal van een meter, bestaat de kans op het ontwikkelen van lawaaidoofheid. Het geluidsniveau is te meten met een decibelmeter. Een decibelmeter geeft het geluidsniveau aan in dB(A).

Enkele getallen:

Een normaal gesprek voeren levert een geluidsniveau op van circa 60 dB(A).
De pijngrens ligt bij de meeste volwassenen boven 120 dB(A).
Een autoradio op vol volume zit met pieken soms wel op 100 dB(A).

Herkennen van een gehoorbeschadiging
De eerste tekenen van een gehoorbeschadiging kun je herkennen als je moeite hebt met het volgen van gesprek in een lawaaiige omgeving (feestje of café). Door het omgevingsgeluid krijg je steeds meer moeite in het onderscheiden van de klinkers en de medeklinkers. Een gesprek voeren met één persoon
kost veel concentratie en een snelle discussie tussen meerdere mensen is al niet meer te volgen.
Gehoorschade gaat niet meer over. Het enige wat je er tegen kunt doen, is zorgen dat het niet erger wordt. Doe je dit niet dan krijg je steeds meer moeite om bepaalde klinkers in woorden te onderscheiden omdat je ze gewoonweg niet meer kunt horen. Hierdoor gaan alle woorden op elkaar lijken en begrijp je niet meer wat er wordt gezegd en een gehoorapparaat biedt geen uitkomst.
Een gehoorapparaat versterkt geluid, stel je voor dat iemand in een vreemde taal met jouw communiceert.

Het maakt dan niet uit of hij praat of schreeuwt want je begrijpt het toch niet.

Effecten van blootstelling aan schadelijk en hinderlijk geluid   
De effecten van blootstelling aan geluid kunnen zowel hinderlijk als schadelijk zijn. De effecten zijn onder te verdelen in drie categorieën:

  • Lichamelijke effecten op het gehoor en andere effecten
  • Functionele effecten
  • Belevingseffecten

Lichamelijke effecten
Lawaai kan schadelijk zijn voor het gehoor. Als de oren veel harde geluiden te verwerken krijgen, dan raken de haarcellen (de ‘ogen’ van het gehoor) verdoofd. Dit heeft dan een tijdelijk gehoorverlies, oorsuizingen of het horen van pieptonen tot gevolg. Als de haarcellen geen tijd krijgen om zich te herstellen of als het lawaai erg hard is, dan sterven de haarcellen af. Dit heeft lawaaidoofheid tot gevolg en dit is ongeneeslijk.

Links: Normale haarcellen

Rechts: Beschadigde haarcellen

Op grond van wetenschappelijke inzichten wordt aangenomen dat de blootstelling aan een geluidsniveau van 80 dB(A) gedurende 8 uur nog net veilig is voor het gehoor. Hierbij dient opgemerkt te worden dat elke verhoging van 3 dB(A) een verdubbeling betekent van de intensiteit van het geluid. Werkt men gedurende 8 uur in een omgeving met een geluidsniveau van 80 dB(A), dan heeft dat hetzelfde effect als een geluidsniveau van 83 dB(A) gedurende 4 uur en 86 dB(A) gedurende 2 uur.
Onder invloed van geluid kunnen verschillende fysiologische veranderingen optreden in het menselijk lichaam. Het is zeer waarschijnlijk dat een hoog geluidsniveau een verhoogde bloeddruk kan veroorzaken en daardoor
een bijdrage kan leveren aan het ontstaan van hartziekten. Er zijn tevens aanwijzingen dat lawaai een oorzaak kan zijn van klachten als nervositeit, slaapproblemen en maagdarmstoornissen.

Functionele effecten
Een effect op het functioneren is de achteruitgang van de spraakverstaanbaarheid bij toename van het geluidsniveau. Het geluidsniveau belemmert de werkcommunicatie en maskeert alarmsignalen. Andere effecten zijn een afname van de productiviteit en/of kwaliteit van de arbeid door verminderde concentratie en vermoeidheid. Voor musici, zangers en dansers zijn functionele aspecten uiteraard veel ingrijpender, omdat zij voor de uitvoering van hun werk direct afhankelijk zijn van hun gehoororgaan.
Belevingseffecten
Een belevingsaspect is hinder ten gevolge van lawaai. Deze hinder kan specifiek zijn (bijvoorbeeld de afname van spraakverstaanbaarheid wordt als hinderlijk ervaren), of niet-specifiek (de geluidssituatie in zijn totaliteit wordt als
negatief beoordeeld). De mate waarin hinder wordt ondervonden hangt naast het geluidsniveau onder andere af van de mate waarin de betreffende werknemer:

  • het geluid als noodzakelijk, onvermijdelijk ervaart;
  • het idee heeft de geluidsproductie te kunnen controleren;
  • het geluid zelf produceert en het geluid samenhangt met de verrichte werkzaamheden;
  • het optreden van veranderingen kan voorspellen.

 

Wat u kunt doen ter voorkoming van gehoorschade?

Bronmaatregelen
Ook bij geluid geldt de arbeidshygiënische strategie: zorg er eerst voor dat de oorzaken aan de bron zijn weggenomen, bijvoorbeeld door een oude lawaaiige machine te vervangen door een stillere nieuwe. Als dat niet (volgens het oordeel
van de OR) mogelijk blijkt moet de blootstellingstijd worden verkort. Als ook dat geen oplossing oplevert (onder 80 dB(A)), dan pas is het inzetten van gehoorbeschermers een wettelijk toegelaten optie.

Soorten gehoorbeschermers
Er zijn drie soorten gehoorbeschermers:

Gehoorkappen die als koptelefoons worden gedragen. Als deze de oren goed omsluiten, dan is een demping met 30 dB(A) mogelijk. Het dragen van gehoorkappen kan verhitting van de oren veroorzaken. Ook isolatie van de omgeving (en resoneren van eigen bewegingsgeluid) kunnen hinderlijke bijeffecten van het dragen van gehoorkappen zijn.

Oorpluggen, dopjes, stopjes worden vaak niet goed in het hoorkanaal ingebracht, waardoor onvoldoende demping optreedt en dus gehoorschade kan ontstaan. Ook zijn ze niet altijd hygiënisch, waardoor gezondheidsklachten kunnen optreden.

Otoplastieken zijn op maat gemaakte oordoppen die bescherming kunnen bieden oplopend tot 30 dB(A). Meestal worden ze echter afgestemd op de demping die noodzakelijk is op de werkplek, zodat ze niet meer dempen dan strikt noodzakelijk.
Hierdoor stijgt het draagcomfort. Wel moeten de otoplastieken jaarlijks worden gecontroleerd op lekkage en voldoende dempende eigenschappen.

Combinaties van gehoorbeschermers zinloos

Voor welk soort beschermers de werkgever kiest, mag niet budgettair ingegeven zijn, maar moet in overeenstemming met de drager worden bepaald. Het is zinloos om combinaties van gehoorbeschermers (bijvoorbeeld dopjes en kappen)
te dragen, omdat het geluid dan via botgeleiding schade aan het oor veroorzaakt.

Het is aan te bevelen de informatie die de leverancier van gehoorbescherming verschaft te raadplegen voor de specifieke omstandigheden binnen een bedrijf.

 

De regelgeving
Het gevaar van lawaaislechthorendheid begint bij werknemers bij 80 dB(A). Boven deze waarde moet de werkgever volgens de Arbowet gehoorbescherming aanbieden. De noodzaak van dit volume moet ook in
de RI&E (Risico Inventarisatie & Evaluatie art. 5 van de Arbowet) worden opgenomen. Er zullen dan ook maatregelen moeten worden getroffen. Bij 83 dB(A) mag een werknemer nog maar 4 uur zonder gehoorbescherming werken,
waarbij er geen onacceptabel grote kans op gehoorschade mag bestaan. In de overige 4 uur mag dan geen hoog geluidsniveau meer voorkomen. Een werknemer is verplicht gehoorbescherming te gebruiken als de dagdosis
gemiddeld hoger is dan 85 dB(A).
bronnen:
Dagblad van het Noorden artikel over gehoorschade bij bouwvakkers
www.nu.nl via: http://www.nu.nl/binnenland/4312757/veel-gehoorschade-bouwvakkers.html
www.arboportaal.nl via: https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/gehoorbescherming
www.jungheinrich.nl via: http://www.jungheinrich.nl/analyse-en-advies/rie/?gclid=CjwKEAjwu8m-BRDM8KTcjdj8qy0SJACdjSZpwKb2hIeD5ghVGwdGePwkvg4AsvTOdndqidgqxSZBExoC4-Pw_wcB
http://www.arbopodium.nl/ via: http://www.arbopodium.nl/default.asp?path=v2jck8j8